Ukryty Kot

Kobieta w języku duńskim

25 Mar , 2018  

Marzec: Dzień Kobiet, wiosna, utrata cennej godziny snu i nadchodzące święta. Z tego wszystkiego najprzyjemniejsze zdecydowanie to pierwsze (zwłaszcza że wiosna tylko wpadła się przywitać, po czym postanowiła się jeszcze zdrzemnąć). Z tej okazji – o kobiecie, językowo.

Niniejszy wpis powstał w ramach akcji Blogerów Językowych i Kulturowych „W 80 blogów dookoła świata”. Zapraszam również na blogi koleżanek i kolegów, do których linki znajdziesz na dole.

Przyznam, że długo się zastanawiałam, jak ugryźć temat (stąd może mało oryginalny tytuł, ale co zrobić). Stwierdziłam w końcu, że nie dam rady pójść w jednym określonym kierunku, tak jak lubię, zamiast tego przygotowałam wszystkie podejścia do tematu, jakie przyszły mi do głowy, żeby było i duńsko, i językowo.

1. Jak można nazwać kobietę po duńsku?

Kobieta to po duńsku en kvinde, dziewczyna – en pige. O kobiecie eleganckiej, damie, można powiedzieć en dame (chociaż najczęściej używa się tego do opisywania starszej pani – en gammel dame). Ona to hun (podczas gdy on to han – jak Han Solo, tak to zapamiętałam). Do staroci należą takie określenia kobiet jak: panna – czyli frøken lub jomfru (oznaczające również dziewicę, która przetrwała w oliwie extra virgin – ekstra jomfru olivenolie); oraz pani – frue lub z francuskiego – madamme. Niegdyś jednak należało do kobiety zwracać się odpowiednio, zważając na jej stan cywilny. Można było użyć również pisanego wielką literką De (de to 3 os. l. mn. – oni), podobnie jak w niemieckim używa się Sie. Teraz jednak może się to przytrafić wyłącznie osobom starszym (ale też raczej niezbyt często).

2. Rodzaje rzeczowników

Niestety, w duńskim rzeczowników nie można zaklasyfikować, jak w polskim czy niemieckim, do rodzajów męskiego, żeńskiego i nijakiego. Chociaż nie mogę powiedzieć, żeby w niemieckim ten podział był jakiś łatwy i oczywisty. Duńskie rzeczowniki mają za to inne rodzaje: fælleskøn, czyli rodzaj wspólny (męsko-żeński), z rodzajnikiem ‘en’, i intetkøn, czyli rodzaj nijaki, z rodzajnikiem ‘et’. Poza tym, że większość rzeczowników podpada pod ten pierwszy, reguły decydujące o tym który jest który są dość mętne. Istnieją, owszem, pewne tak zwane zasady, chociaż w tym wypadku raczej wątłe ich imitacje. Wyjątków od każdej jest tyle, że nie do końca rozumiem po co to całe udawanie.

Plus jest taki, że w mowie rzadko kiedy słychać, którego rodzajnika użyliśmy, więc nie trzeba się aż tak mocno spinać. A w piśmie, nie ma rady – trzeba zapamiętać.

3. Jak mówią Dunki?

Nie ma większej różnicy między tym, jak wysławiają się Dunki, a jak Duńczycy. Powiedziałabym, że kobiety równie często jak mężczyźni używają przekleństw i innych, nieszczególnie pięknych wyrażeń. Ma to moim zdaniem związek ze stopniem niezależności kobiet, które w większości już dawno temu przestały odgrywać grzeczne panienki i nauczyły się walczyć o swoje.

4. Kobiece idiomy

Pierwszy idiom, który przychodzi mi do głowy, może zostać użyty jako określenie atrakcyjnej kobiet, a brzmi on en lækker sild – pyszny śledź. Mam wrażenie, że mogłabym to spokojnie zostawić bez komentarza… Ale dla porządku zaznaczę tylko, że w Danii rybołówstwo było od wieków jednym z głównych zajęć zarobkowych, a ryby podstawą diety. Śledzie zwłaszcza.

Można również powiedzieć, że gdzieś jest som i en hønsegård – jak w kurniku. Znaczy to naturalnie, że baby paplają, śmieją się i w ogóle produkują niepotrzebny, irytujący hałas.

Kobieta może także być let på tå – „lekka na palcu”. Oznacza to, że jest elegancka, zachowuje się kobieco. Niestety, tego idiomu można również użyć w stosunku do mężczyzn i wówczas wydźwięk nie jest już taki pozytywny…

Istnieje również takie ciekawe powiedzonko, jak: nød lærer nøgen kvinde at spinde – potrzeba uczy nagą kobietę prząść. Po polsku powiedzielibyśmy raczej: potrzeba matką wynalazku… Ale wersja duńska zdecydowanie lepiej działa na wyobraźnię.

5. Równouprawnienie w języku duńskim

Do nazw niektórych zawodów w duńskim można dodać końcówkę -inde, aby je sfeminizować (np. lærer – nauczyciel, lærerinde – nauczycielka; skuespiller – aktor, skuespillerinde – aktorka). Nie jest to jednak konieczne. Chociaż są jeszcze obecne w słowniku formy z typowo męską końcówką (politimand – policjant), wypierają je jednak formy neutralne (politibetjent). Trzeba przyznać, że jest to w duńskim łatwiejsze, niż w polskim, głównie dlatego, że nie jest to język fleksyjny. Nie są więc narażeni na potwory w stylu „ministry”…

 

Koniecznie poczytaj kobiece wpisy z innych krajów!

Biały Mały Tajfun: Z czym się Chińczykom kojarzą kobiety?

Suomika: Kobiece sprawy po fińsku (tylko dla kobiet!)

Demain,viens avec tes parents!: Stąd do wieczności

Madou en France: 8 niezwykłych kobiet, które odmieniły Francję

Powiedz to po grecku: O określeniach kobiety w języku greckim

Gruzja okiem nieobiektywnym: Kobiety w języku gruzińskim

Hiszpański dla Polaków: Kobieto, to musisz wiedzieć o hiszpańskim! 

W Krainie Deszczowców: Kobieta po irlandzku

japonia-info.pl: „Kobiecy” pierwiastek w jōyō-kanji

Kirgiski.pl: Kobieta w języku kirgiskim

Niemiecki w Domu: Kobieta w Niemczech

Dagatlumaczy – blog o tłumaczeniach i języku rosyjskim: “Kobieta” w języku rosyjskim

Szwecjoblog:  Kobieta w języku szwedzkim – 5 ciekawostek

Turcja okiem nieobiektywnym: Czy Turczynki chcą nosić hidżab?

Papuga z Ameryki: Jak ubierają się kobiety w USA?

Angielska Herbata: Angielskie idiomy z kobietą w tle

English-Nook:  6 żon Henryka VIII

Angielski dla każdego: Królowa, czyli najważniejsza kobieta w Wielkiej Brytanii

Po Prostu Włoski: Kobieta w języku włoskim – idiomy i powiedzenia

Enesaj.pl: Kobieta w językach turkijskich  

Poprzedni

Oceny - hot or not?

Uczeń może być szóstkowy, ale może być też przeciętny albo ... Czytaj dalej

Następny

Wielkanoc w Danii

Po czym najłatwiej poznać, że Duńczycy są gotowi na Wielkanoc? ... Czytaj dalej